دیرکرد در پرداخت مالیات، ارسال نکردن بعضی اطلاعات در مهلت مقرر یا انجام ندادن بخشی از تکالیف مالیاتی میتواند علاوه بر اصل مالیات، جریمه نیز برای مؤدی ایجاد کند. اما همه جرایم مالیاتی وضعیت یکسانی ندارند. بعضی از آنها تحت شرایط قانونی قابل بخشودگی هستند و بعضی دیگر صراحتاً در قانون بهعنوان جریمه غیرقابل بخشش شناخته شدهاند.
به همین دلیل، وقتی صحبت از بخشودگی جرایم مالیاتی میشود، اولین سؤال نباید این باشد که «چند درصد جریمه بخشیده میشود؟» بلکه ابتدا باید مشخص شود جریمه مربوط به کدام ماده قانونی است، آیا اساساً قابلیت بخشودگی دارد و آیا برای آن دوره بخشنامه خاصی صادر شده است.
در سال ۱۴۰۵ نیز سازمان امور مالیاتی برای برخی تکالیف و دورههای مالیاتی، بخشنامهها و مهلتهای خاصی برای بخشودگی جرایم اعلام کرده است. این فرصتها لزوماً شامل تمام جرایم و تمام مؤدیان نمیشوند و تاریخ آنها نیز یکسان نیست.
در این مقاله از گروه نرم افزار حسابداری محک، شرایط بخشودگی جرایم مالیاتی، جرایم قابل بخشش و غیرقابل بخشش، ماده ۱۹۱ قانون مالیاتهای مستقیم، آخرین وضعیت بخشنامه بخشودگی جرایم مالیاتی سال ۱۴۰۵ و مراحل ثبت درخواست را بررسی میکنیم.
فهرست مطالب
بخشودگی جرایم مالیاتی چیست؟
بخشودگی جرایم مالیاتی به این معناست که تمام یا بخشی از جریمهای که به دلیل انجام ندادن یک تکلیف مالیاتی برای مؤدی ایجاد شده، در صورت وجود شرایط قانونی حذف شود. این موضوع با بخشودگی اصل مالیات تفاوت دارد.
فرض کنید یک شرکت باید ۱۰۰ میلیون تومان مالیات پرداخت میکرده اما پرداخت آن را به تأخیر انداخته و علاوه بر اصل بدهی، ۲۰ میلیون تومان جریمه نیز برای آن محاسبه شده است. اگر شرایط بخشودگی وجود داشته باشد، ممکن است بخشی یا تمام آن ۲۰ میلیون تومان جریمه بخشیده شود؛ اما اصل مالیات ۱۰۰ میلیون تومانی همچنان باید تعیین تکلیف شود.
بنابراین:
بخشودگی جرایم مالیاتی = کاهش یا حذف جریمه
و نه:
حذف اصل بدهی مالیاتی
اگر نمیدانید اصل بدهی شما چقدر است، ابتدا روشهای استعلام بدهی مالیاتی را بررسی کنید و سپس درباره درخواست بخشودگی جریمه تصمیم بگیرید.
مبنای قانونی بخشودگی جرایم مالیاتی چیست؟
حساب و کتاب خود را محک بزنید
نرم افزار حسابداری محک ویژه +200 گروه شغلی
دریافت دمو و مشاوره رایگان نرم افزار حسابداری محک
در صورت تمایل به دریافت مشاوره رایگان و مشاهده دمو نرم افزار حسابداری محک، لطفا فرم زیر را تکمیل نمایید.
یکی از مهمترین مبانی قانونی بخشودگی، ماده ۱۹۱ قانون مالیاتهای مستقیم است. بر اساس این ماده، تمام یا بخشی از جرایم قابل بخشش مقرر در قانون میتواند بنا به درخواست مؤدی و با توجه به دلایل ارائهشده درباره خارج از اختیار بودن عدم انجام تکلیف، سوابق مالیاتی و خوشحسابی مؤدی، با تشخیص و موافقت سازمان امور مالیاتی بخشیده شود. یعنی صرف اینکه یک جریمه «قابل بخشش» باشد، به این معنا نیست که بهصورت خودکار صد درصد آن حذف خواهد شد.
سازمان امور مالیاتی میتواند مواردی مانند اینها را بررسی کند:
• نوع جریمه
• مبلغ بدهی
• زمان پرداخت اصل مالیات
• سابقه مؤدی
• میزان خوشحسابی
• دلیل ایجاد تأخیر یا تخلف
• بخشنامههای جاری
• اختیار تفویضشده به اداره مالیاتی
• شرایط خاص اعلامشده برای هر دوره
در بعضی بخشنامههای ویژه، بخشودگی با درصد مشخص و بدون نیاز به درخواست جداگانه نیز اعمال میشود.
آخرین بخشنامه بخشودگی جرایم مالیاتی سال ۱۴۰۵ چیست؟
بخشودگی مالیاتی در سال ۱۴۰۵ یک بخشنامه واحد با عنوان «بخشودگی همه جرایم تا پایان سال» ندارد. سازمان امور مالیاتی در مقاطع مختلف برای بعضی دورهها و تکالیف، شرایط خاص اعلام میکند. چون بخشنامهها در دورههای مختلف تغییر میکنند، بهتر است مهلتهای مهم را در تقویم مالیاتی کسبوکار ثبت کنید.
آخرین وضعیت بخشودگی ارزش افزوده در مرداد ۱۴۰۵
در زمان بهروزرسانی این مقاله در ۲۰ مرداد ۱۴۰۵، سازمان امور مالیاتی اعلام کرده است مؤدیانی که حداکثر تا پایان روز یکشنبه ۲۵ مرداد ۱۴۰۵ نسبت به پرداخت یا ترتیب پرداخت بدهی مالیات بر ارزش افزوده دوره بهار ۱۴۰۵ از طریق سامانه مؤدیان اقدام کنند، از بخشودگی ۱۰۰ درصدی جریمه موضوع ماده ۳۷ قانون مالیات بر ارزش افزوده برای تأخیر در پرداخت مالیات محاسبهشده در خلاصه عملکرد برخوردار میشوند.
همچنین مؤدیانی که تا همین تاریخ، خلاصه عملکرد مالیات بر ارزش افزوده بهار ۱۴۰۵ را بهصورت نهایی در سامانه مؤدیان ذخیره کنند، برای مالیات بر ارزش افزوده محاسبهشده در خلاصه عملکرد، از بخشودگی ۱۰۰ درصدی جریمه بند «ب» ماده ۳۶ برخوردار میشوند. این بخشودگی را نباید به تمام جرایم مالیاتی سال ۱۴۰۵ تعمیم داد. برای درک بهتر جریمههای این بخش، ابتدا مقاله مالیات بر ارزش افزوده را بررسی کنید تا با نرخ، نحوه محاسبه و تکالیف ارزش افزوده آشنا شوید.
بخشودگی دورههای ارزش افزوده سال ۱۴۰۴
در تیرماه ۱۴۰۵ نیز برای اظهارنامهها و خلاصه عملکرد چهار دوره مالیات بر ارزش افزوده سال ۱۴۰۴، درصدهای بخشودگی متفاوتی تعیین شد؛ از جمله ۹۵ درصد برای زمستان، ۹۰ درصد برای تابستان و پاییز و ۸۵ درصد برای بهار، مشروط به انجام تکالیف و تعیین تکلیف بدهی در مهلت اعلامشده. مهلت آن بخشنامه گذشته است و نباید بهعنوان فرصت فعال فعلی معرفی شود.
بخشودگی ۷۰۰ میلیون تومانی چه شد؟
در بهمن ۱۴۰۴، سازمان امور مالیاتی اعلام کرد مؤدیانی که شرایط تعیینشده را رعایت کنند، میتوانند از بخشودگی کامل جرایم قابل بخشش تا سقف ۷۰۰ میلیون تومان استفاده کنند. این فرصت به پرداخت بدهی تا ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ وابسته بود و مربوط به همان مصوبه بود.
بنابراین عبارتهایی مانند:
«همه جرایم مالیاتی تا پایان سال ۱۴۰۵ بخشیده میشوند»
یا:
«بخشودگی ۷۰۰ میلیون تومانی تا پایان ۱۴۰۵ ادامه دارد»
دقیق نیستند.
جدول آخرین وضعیت مهم بخشودگیها
| موضوع | میزان بخشودگی | مهلت | وضعیت |
|---|---|---|---|
| جریمه ماده ۳۷ ارزش افزوده بهار ۱۴۰۵ | ۱۰۰٪ | ۲۵ مرداد ۱۴۰۵ | فعال در زمان بهروزرسانی |
| جریمه بند ب ماده ۳۶ برای خلاصه عملکرد بهار ۱۴۰۵ | ۱۰۰٪ | ۲۵ مرداد ۱۴۰۵ | فعال در زمان بهروزرسانی |
| جرایم ارزش افزوده زمستان ۱۴۰۴ | تا ۹۵٪ | تیر ۱۴۰۵ | مهلت گذشته |
| جرایم ارزش افزوده تابستان و پاییز ۱۴۰۴ | تا ۹۰٪ | تیر ۱۴۰۵ | مهلت گذشته |
| جرایم ارزش افزوده بهار ۱۴۰۴ | تا ۸۵٪ | تیر ۱۴۰۵ | مهلت گذشته |
| بخشودگی عمومی تا سقف ۷۰۰ میلیون تومان | تا ۱۰۰٪ جرایم قابل بخشش | ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ | مهلت گذشته |
به دلیل تغییر بخشنامهها، این جدول باید در آپدیتهای بعدی مقاله نیز بررسی و اصلاح شود.
جرایم مالیاتی قابل بخشش کداماند؟
قانون برای بعضی جرایم امکان بخشودگی در نظر گرفته است. البته میزان بخشودگی به شرایط مؤدی، بخشنامه جاری و اختیار سازمان بستگی دارد.
جریمه دیرکرد پرداخت مالیات عملکرد
طبق ماده ۱۹۰ قانون مالیاتهای مستقیم، در صورت پرداخت نکردن مالیات در موعد مقرر، جریمه دیرکرد به مؤدی تعلق میگیرد. این جریمه در حالت عادی ۲.۵ درصد مالیات به ازای هر ماه تأخیر است.
جریمه ماده ۱۹۰ در گروه جرایمی قرار دارد که میتوان درخواست بخشودگی آن را طبق ماده ۱۹۱ مطرح کرد.
جریمه عدم ارائه دفاتر
طبق ماده ۱۹۳ قانون مالیاتهای مستقیم، مؤدیانی که موظف به نگهداری دفاتر هستند، در صورت عدم ارائه دفاتر یا بعضی صورتهای مقرر، ممکن است مشمول جریمه معادل ۲۰ درصد مالیات برای هر مورد شوند.
از آنجا که قانون این جریمه را صراحتاً غیرقابل بخشش اعلام نکرده، امکان درخواست بخشودگی آن با رعایت شرایط وجود دارد.
جریمه عدم ارسال بعضی فهرستها
بر اساس ماده ۱۹۷ قانون مالیاتهای مستقیم، عدم تسلیم بعضی فهرستها و اطلاعات در موعد مقرر میتواند جریمه داشته باشد. برای فهرست حقوق، میزان جریمه دو درصد حقوق پرداختی و در برخی موارد پیمانکاری یک درصد مبلغ قرارداد تعیین شده است. امکان بخشودگی این جریمه نیز میتواند مطابق ماده ۱۹۱ و بخشنامههای مرتبط بررسی شود. در تکالیف مربوط به کارکنان، ارسال بهموقع لیست مالیات حقوق اهمیت زیادی دارد و تأخیر در آن میتواند برای کارفرما جریمه ایجاد کند.
جریمه معاملات فصلی
در ماده ۱۶۹ قانون مالیاتهای مستقیم، عدم ارائه فهرست معاملات مشمول جریمهای معادل یک درصد مبلغ معاملاتی است که فهرست آنها ارائه نشده است. شرایط بخشودگی باید بر اساس مقررات و بخشنامه مربوط به همان دوره بررسی شود.
جریمه تأخیر مالیات بر ارزش افزوده
ماده ۳۷ قانون مالیات بر ارزش افزوده، تأخیر در پرداخت مالیات و عوارض را مشمول دو درصد در ماه نسبت به مالیات و عوارض پرداختنشده میداند و در خود ماده نیز به ماده ۱۹۱ قانون مالیاتهای مستقیم اشاره شده است.
همین جریمه برای دوره بهار ۱۴۰۵، در صورت رعایت شرایط اعلامشده تا ۲۵ مرداد، مشمول بخشودگی ۱۰۰ درصدی شده است.
جرایم مالیاتی غیرقابل بخشش کداماند؟
تمام جرایم را نمیتوان با درخواست ماده ۱۹۱ حذف کرد. اگر قانون یک جریمه را صراحتاً «غیرقابل بخشش» اعلام کرده باشد، بخشودگی عادی ماده ۱۹۱ شامل آن نمیشود.
جریمه عدم تسلیم اظهارنامه
یکی از مهمترین نمونهها، جریمه ماده ۱۹۲ قانون مالیاتهای مستقیم است. اگر مؤدی یا نماینده او که موظف به تسلیم اظهارنامه است، اظهارنامه را در موعد مقرر ارائه نکند، جریمه برای اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل ۳۰ درصد مالیات متعلق و برای سایر مؤدیان ۱۰ درصد مالیات متعلق خواهد بود. قانون این جریمه را غیرقابل بخشش اعلام کرده است. بنابراین درج عبارت «جریمه عدم ارسال اظهارنامه ۳۰ درصد و قابل بخشش» در بعضی جدولهای اینترنتی اشتباه است.
جریمه کتمان درآمد و هزینه غیرواقعی
حکم جریمه ماده ۱۹۲ درباره مالیات مربوط به درآمدهای کتمانشده و هزینههای غیرواقعی نیز اعمال میشود و این جریمه در محدوده غیرقابل بخشش قرار میگیرد. برای مثال، اگر مؤدی هزینهای را عمداً در دفاتر ثبت کند که واقعاً انجام نشده تا درآمد مشمول مالیات خود را کاهش دهد، موضوع فقط «اشتباه حسابداری ساده» نیست و میتواند آثار مالیاتی جدی داشته باشد.
تفاوت جریمه قابل بخشش و غیرقابل بخشش
توجه کنید که برخی قوانین مانند قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان نیز قواعد اختصاصی خود را برای بخشودگی دارند و نباید فقط با ماده ۱۹۱ قانون مالیاتهای مستقیم درباره آنها تصمیم گرفت.
| وضعیت | جریمه قابل بخشش | جریمه غیرقابل بخشش |
|---|---|---|
| امکان درخواست ماده ۱۹۱ | دارد | ندارد |
| تصمیم اداره مالیاتی | مؤثر است | اصل جریمه قابل حذف نیست |
| سوابق خوشحسابی | میتواند مؤثر باشد | باعث حذف جریمه نمیشود |
| پرداخت اصل بدهی | معمولاً اثر مهمی دارد | جریمه قانونی همچنان باقی است |
| نمونه | دیرکرد ماده ۱۹۰ | عدم تسلیم اظهارنامه ماده ۱۹۲ |
بخشودگی جرایم سامانه مؤدیان چگونه است؟
جرایم مربوط به سامانه مؤدیان عمدتاً در ماده ۲۲ قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان آمدهاند. برای مثال، عدم صدور صورتحساب الکترونیکی میتواند مشمول جریمهای معادل ۱۰ درصد مبلغ فروش بدون صورتحساب یا حداقل مبلغ ثابت قانونی، هرکدام که بیشتر باشد، شود.
اما بخشودگی جرایم ماده ۲۲ شرایط خاص خود را دارد. قانون برای میزان اختیار سازمان امور مالیاتی در بخشودگی این جرایم محدودیت تعیین کرده است و بخشنامههای دورهای نیز ممکن است برای بعضی مؤدیان شرایط خاصی ایجاد کنند.
به همین دلیل، جرایم سامانه مؤدیان را نباید صرفاً با جدول جرایم قانون مالیاتهای مستقیم بررسی کرد.
بخشنامه بخشودگی جرایم مالیاتی چه تفاوتی با ماده ۱۹۱ دارد؟
این دو موضوع به هم مرتبطاند اما یکسان نیستند.
ماده ۱۹۱
یک حکم قانونی عمومی است و امکان میدهد مؤدی برای جرایم قابل بخشش درخواست ارائه کند.
بخشنامه بخشودگی جرایم مالیاتی
بخشنامه معمولاً شرایط اجرایی مشخصتری تعیین میکند؛ برای مثال:
• مهلت استفاده
• میزان بخشودگی
• نوع مالیات
• دوره مالیاتی
• سقف اختیار مدیران
• شرط پرداخت یا ترتیب پرداخت بدهی
• مؤدیان مشمول
به همین دلیل ممکن است در یک مقطع زمانی، جریمهای که معمولاً نیازمند بررسی موردی است، طبق یک بخشنامه خاص با درصد بالاتری بخشیده شود.
شرایط بخشودگی جرایم مالیاتی چیست؟
شرایط دقیق در هر بخشنامه متفاوت است؛ اما در درخواستهای معمول، موارد زیر اهمیت دارند:
پرداخت یا تعیین تکلیف اصل بدهی
یکی از مهمترین عوامل، پرداخت اصل مالیات یا توافق درباره نحوه پرداخت آن است. در بسیاری از بخشنامهها، استفاده از حداکثر بخشودگی به تسویه یا ترتیب پرداخت بدهی وابسته است. برای نمونه، بخشودگی ارزش افزوده بهار ۱۴۰۵ نیز به پرداخت یا ترتیب پرداخت بدهی تا تاریخ اعلامشده وابسته شده است. اگر مؤدی هنوز پرونده و کد لازم را تکمیل نکرده باشد، مقاله تشکیل پرونده مالیاتی میتواند مسیر اولیه انجام تکالیف را روشنتر کند.
ارائه درخواست
در مواردی که بخشودگی خودکار نیست، مؤدی باید درخواست بخشودگی ارائه کند.
سابقه خوشحسابی
ماده ۱۹۱ اجازه میدهد سوابق مالیاتی و خوشحسابی مؤدی در تصمیمگیری مورد توجه قرار گیرد.
خارج از اختیار بودن تأخیر
اگر عدم انجام تکلیف به دلایلی خارج از اختیار مؤدی اتفاق افتاده باشد، ارائه مستندات میتواند در بررسی درخواست مؤثر باشد.
برای مثال:
- اختلال فنی مستند
- حوادث غیرقابل پیشبینی
- مشکلات بانکی خارج از اختیار مؤدی
- بیماری یا حوادث جدی در موارد قابل اثبات
- شرایط فورس ماژور
- صرف نوشتن اینکه «فراموش کردم» یا «اطلاع نداشتم» الزاماً برای بخشودگی کافی نیست.
برای بخشودگی جرایم مالیاتی چه مدارکی لازم است؟
نوع مدارک به پرونده بستگی دارد، اما بهتر است این موارد آماده باشند:
- درخواست کتبی بخشودگی
- مشخصات مؤدی
- شماره پرونده مالیاتی
- سال یا دوره مالیاتی
- برگ قطعی یا برگ مطالبه
- نوع و مبلغ جریمه
- رسید پرداخت اصل مالیات
- مدارک مربوط به تقسیط یا ترتیب پرداخت
- اسناد اثباتکننده دلایل مؤدی
- سوابق پرداختهای قبلی
- مستندات اختلال یا حادثه، در صورت وجود
درخواست باید دقیق باشد و مشخص کند مؤدی بخشودگی کدام جریمه و مربوط به چه دورهای را میخواهد.
مراحل درخواست بخشودگی جرایم مالیاتی
فرایند درخواست بسته به نوع جریمه و خدمات فعال در کارپوشه ممکن است متفاوت باشد، اما مسیر کلی به این شکل است:
۱. نوع جریمه را مشخص کنید
ابتدا ببینید جریمه مربوط به کدام ماده قانونی است.
این مرحله بسیار مهم است؛ زیرا اگر جریمه اساساً غیرقابل بخشش باشد، تنظیم درخواست ماده ۱۹۱ نتیجهای ندارد.
۲. بدهی را بررسی کنید
اصل مالیات، جریمه و دوره مالیاتی را از یکدیگر جدا کنید.
۳. آخرین بخشنامه را بررسی کنید
ممکن است برای همان دوره، بخشودگی ویژهای وجود داشته باشد که شرایط بهتری نسبت به درخواست عادی فراهم کند.
۴. اصل بدهی را پرداخت یا تعیین تکلیف کنید
اگر بخشنامه بخشودگی، پرداخت یا ترتیب پرداخت را شرط کرده باشد، ابتدا باید این شرط انجام شود.
۵. درخواست را ثبت کنید
بسته به نوع پرونده، درخواست میتواند از مسیر خدمات الکترونیکی یا اداره مالیاتی مربوط پیگیری شود.
۶. مدارک را ارائه کنید
اگر دلیل خاصی برای تأخیر دارید، اسناد آن را همراه درخواست ارائه کنید.
۷. نتیجه را بررسی کنید
بخشودگی ممکن است تمام جریمه یا فقط درصدی از آن را شامل شود.
نمونه متن درخواست بخشودگی جرایم مالیاتی
ریاست محترم اداره امور مالیاتی …
با سلام
احتراماً، در خصوص پرونده مالیاتی شماره … مربوط به عملکرد/دوره …، اینجانب/شرکت … به دلیل … موفق به انجام تکلیف/پرداخت مالیات در موعد مقرر نشده و در نتیجه مشمول جریمه موضوع ماده … به مبلغ … ریال شدهام/است.
با توجه به تعیین تکلیف اصل بدهی مالیاتی و مستندات پیوست و با عنایت به سوابق مالیاتی مؤدی، خواهشمند است در اجرای ماده ۱۹۱ قانون مالیاتهای مستقیم و اختیارات قانونی مربوط، دستور فرمایید با بخشودگی تمام یا بخشی از جرایم قابل بخشش پرونده موافقت شود.
با تشکر
نام مؤدی / مدیرعامل
شماره اقتصادی / شناسه ملی
شماره تماس
تاریخ و امضا
این متن یک نمونه عمومی است و باید بر اساس ماده قانونی، علت ایجاد جریمه و وضعیت واقعی پرونده اصلاح شود.
دانلود رایگان PDF جرایم مالیاتی همراه با نحوه بخشودگی
در فایل PDF زیر میتوان اطلاعات کاربردی شامل جدول جرایم، جرایم قابل بخشش و غیرقابل بخشش، مراحل درخواست و نمونه متن درخواست بخشودگی را در اختیار کاربر قرار داد.
آیا بخشودگی جرایم مالیاتی خودکار است؟
همیشه خیر.
سه حالت ممکن است وجود داشته باشد:
1. بخشودگی خودکار
در بعضی مصوبات، اگر مؤدی شرایط را داشته باشد، نیازی به ارائه درخواست جداگانه نیست. برای نمونه، در بخشودگی تا سقف ۷۰۰ میلیون تومان اعلامشده در بهمن ۱۴۰۴، اعلام شده بود در صورت احراز شرایط، اعمال مصوبه نیازمند درخواست مؤدی نیست.
2. بخشودگی بر اساس درخواست
در شرایط معمول ماده ۱۹۱، مؤدی باید درخواست ارائه کند و سازمان درباره میزان بخشودگی تصمیم بگیرد.
3. بخشودگی ویژه یک دوره
در بعضی بخشنامهها، درصد بخشودگی و مهلت آن از قبل مشخص میشود؛ مانند بخشودگی ۱۰۰ درصدی برخی جرایم ارزش افزوده بهار ۱۴۰۵ تا ۲۵ مرداد.
آیا با تقسیط مالیات میتوان از بخشودگی استفاده کرد؟
در بعضی بخشنامهها «ترتیب پرداخت» نیز در کنار پرداخت کامل بدهی پذیرفته میشود. برای مثال، در بخشودگی جرایم ماده ۳۷ مربوط به ارزش افزوده بهار ۱۴۰۵، پرداخت یا ترتیب پرداخت بدهی تا ۲۵ مرداد شرط استفاده از بخشودگی اعلام شده است. اما نباید این قاعده را به تمام پروندهها تعمیم داد. در هر مورد باید متن بخشنامه همان دوره بررسی شود.
جدول مهمترین جرایم مالیاتی و وضعیت بخشودگی
| تخلف | مبنای قانونی | میزان عمومی جریمه | وضعیت کلی بخشودگی |
|---|---|---|---|
| تأخیر در پرداخت مالیات عملکرد | ماده ۱۹۰ | ۲.۵٪ در ماه | قابل درخواست |
| عدم تسلیم اظهارنامه اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل | ماده ۱۹۲ | ۳۰٪ مالیات متعلق | غیرقابل بخشش |
| عدم تسلیم اظهارنامه سایر مؤدیان | ماده ۱۹۲ | ۱۰٪ مالیات متعلق | غیرقابل بخشش |
| کتمان درآمد / هزینه غیرواقعی | ماده ۱۹۲ | حسب حکم ماده | غیرقابل بخشش |
| عدم ارائه دفاتر | ماده ۱۹۳ | ۲۰٪ مالیات | قابل درخواست |
| عدم ارسال فهرست حقوق | ماده ۱۹۷ | ۲٪ حقوق پرداختی | قابل درخواست |
| برخی تکالیف پیمانکاری | ماده ۱۹۷ | ۱٪ مبلغ قرارداد | قابل درخواست |
| عدم کسر و ایصال مالیات | ماده ۱۹۹ | ۱۰٪ مالیات + ۲.۵٪ ماهانه | حسب شرایط قابل بررسی |
| عدم ارائه فهرست معاملات | ماده ۱۶۹ | ۱٪ معاملات گزارشنشده | حسب شرایط قابل بررسی |
| تأخیر پرداخت ارزش افزوده | ماده ۳۷ ارزش افزوده | ۲٪ در ماه | قابل بخشودگی |
| جرایم سامانه مؤدیان | ماده ۲۲ | بسته به نوع تخلف | تابع محدودیت و بخشنامه خاص |
چه اشتباهاتی شانس بخشودگی را کاهش میدهند؟
درخواست برای جریمه غیرقابل بخشش
قبل از ثبت درخواست حتماً ماده قانونی جریمه را بررسی کنید.
پرداخت نکردن اصل بدهی
در بسیاری از بخشنامهها، پرداخت یا تعیین تکلیف اصل مالیات یکی از مهمترین شرایط استفاده از بخشودگی است.
درخواست بدون مستندات
عبارت کلی «مشکل داشتم» اثر کمتری از توضیح دقیق همراه با سند دارد.
مراجعه بعد از پایان مهلت بخشنامه
بخشودگیهای ویژه معمولاً تاریخ مشخص دارند. تمام شدن مهلت میتواند باعث از بین رفتن امتیاز همان بخشنامه شود.
اشتباه گرفتن جریمه با اصل مالیات
بخشودگی معمولاً مربوط به جریمه است و بدهی اصلی باید جداگانه تعیین تکلیف شود.
اتکا به اخبار قدیمی
اعلام یک بخشودگی در سال قبل به معنی اعتبار آن در سال جاری نیست.
چگونه از ایجاد جرایم مالیاتی جلوگیری کنیم؟
بهترین راه برای استفاده نکردن از بخشودگی، جلوگیری از ایجاد جریمه است.
یک تقویم مالیاتی تهیه کنید و تاریخ تکالیف مهم را در آن قرار دهید:
- اظهارنامه عملکرد
- مالیات بر ارزش افزوده
- فهرست حقوق
- مالیات حقوق
- معاملات فصلی
- صورتحسابهای الکترونیکی
- تکالیف سامانه مؤدیان
- پرداخت اقساط
- پاسخ به ابلاغیههای مالیاتی
همچنین ثبت منظم اطلاعات خرید، فروش، دریافت، پرداخت و اسناد مالی باعث میشود بخش زیادی از اطلاعات موردنیاز در زمان انجام تکالیف آماده باشند.
نقش نرم افزار حسابداری در کاهش جرایم مالیاتی
بخش قابلتوجهی از مشکلات مالیاتی زمانی ایجاد میشوند که اطلاعات خرید و فروش ناقص، پراکنده یا دیر ثبت شده باشند.
نرمافزار حسابداری میتواند در این موارد به کسبوکار کمک کند:
- ثبت منظم فاکتورها
- کنترل خرید و فروش
- ثبت دریافت و پرداخت
- مدیریت اسناد
- دسترسی سریع به گزارشها
- کنترل حساب مشتریان و تأمینکنندگان
- ثبت اطلاعات مالی موردنیاز حسابدار
- کاهش دوبارهکاری در جمعآوری اطلاعات
نرم افزار حسابداری محک، متناسب با نوع نسخه و نیاز کسبوکار، امکانات مختلفی برای مدیریت عملیات مالی و تهیه گزارشهای موردنیاز در اختیار صاحبان کسبوکار و حسابداران قرار میدهد. همچنین استفاده از راهکارهای مرتبط با سامانه مؤدیان میتواند فرایند صدور و ارسال صورتحسابهای الکترونیکی را منظمتر کند. با اینحال، نرمافزار بهتنهایی مسئول انجام تکالیف مالیاتی نیست. مدیر و حسابدار مجموعه باید مهلتهای قانونی و بخشنامههای جدید را نیز بهصورت مستمر کنترل کنند. در برخی کسبوکارها، استفاده از شرکت معتمد مالیاتی میتواند مسیر ارسال صورتحساب و انجام تکالیف سامانه مؤدیان را منظمتر کند. برای فروشگاهها، نرم افزار حسابداری فروشگاهی امکان صدور فاکتور، محاسبه ارزش افزوده، گزارشهای مالیاتی، معاملات فصلی و ارسال صورتحساب الکترونیکی را سادهتر میکند.
جمعبندی
بخشودگی جرایم مالیاتی به معنی حذف یا کاهش جریمههای قابل بخشش است و نباید آن را با حذف اصل بدهی مالیاتی اشتباه گرفت. مهمترین مبنای عمومی بخشودگی در قانون مالیاتهای مستقیم، ماده ۱۹۱ است. بر اساس این ماده، نوع جریمه، دلایل مؤدی، سوابق و خوشحسابی میتوانند در تصمیم سازمان امور مالیاتی مؤثر باشند. در مقابل، بعضی جرایم مانند جریمه عدم تسلیم اظهارنامه موضوع ماده ۱۹۲ و جرایم مربوط به کتمان درآمد و هزینههای غیرواقعی، صراحتاً غیرقابل بخشش هستند.
در سال ۱۴۰۵ نیز بخشنامههای مختلفی برای دورههای مشخص منتشر شدهاند. در زمان بهروزرسانی این مقاله در ۲۰ مرداد ۱۴۰۵، مهمترین فرصت فعال، بخشودگی ۱۰۰ درصدی برخی جرایم مالیات بر ارزش افزوده دوره بهار ۱۴۰۵ با مهلت ۲۵ مرداد ۱۴۰۵ است. بنابراین پیش از پرداخت هر جریمه، ابتدا ماده قانونی، قابلبخشش بودن آن و آخرین بخشنامه بخشودگی جرایم مالیاتی را بررسی کنید.
